Iým senagatynda mikroelementlerde näme üçin hil tapawutlary bar?
1. Senagat islegindäki tapawutlar
Mikroelement öndürijileriniň ählisi diýen ýaly himiýa kärhanalarydyr we şol bir önümi birnäçe senagat pudaklaryna satyp bolýar. Mysal üçin, mis sulfat önümleri iýmit goşundylary, dökünler, fungisidler, mordantlar, mis elektrokaplama we magdan baýlaşdyryş ýaly köp senagat pudaklarynda ulanylyp bilner;
Şeýle-de bolsa, dürli pudaklarda önümlere bolan hil talaplary düýbünden başgaça we önüm bahalary hem düýpli tapawutlanýar.
2. Magdan (çig mal) çeşmeleri dürli-dürli
Käbir mikroelementler (mis, demir, sink we kobalt) senagat galyndylaryndan, hapa suwlardan ýa-da senagat önümlerinden alynýar.
Çig malyň dürli çeşmeleri dürli garyndylary öz içine alýar, bu bolsa gutarnykly önümiň hiliniň dürli bolmagyna getirýär. Käbir mikroelementler (marganes, magniý, kaliý lukmançylyk daşy) magdanlardan ýa-da duzly köllerden alynýar.
Dürli magdan çeşmeleri ýa-da çig magdanlaryň dürli derejeleri gutarnykly önümiň hiliniň dürli bolmagyna getirýär.
3. Milli standartlar toplumlaýyn däl
Häzirki wagtda käbir mikroelement önümleri üçin milli standartlar ýok.
Milli standartlar diňe esasy maddalara we sanitariýa görkezijilerine (mysýak, gurşun, kadmiý we simap) talaplary kesgitleýär, ýöne önümiň hiline täsir edýän garyndylar üçin anyk talaplary ýok.
Milli standartlar önümiň hiliniň diňe esasy çägidir. Şonuň üçin dürli iýmit kompaniýalary (daşary ýurt tarapyndan maliýeleşdirilýän kärhanalar, ýurt boýunça kärhanalar, ýerli öňdebaryjy kärhanalar, kiçi we orta kärhanalar) mikroelementler üçin milli standartlara esaslanyp, dürli hil talaplaryny öňe sürýärler.
Hatda käbir kiçi we orta kärhanalar hem mikroelementleri satyn alanda hiç hili synag geçirmezden, diňe daşky görnüşine seredýärler.
Iým senagatynda haýsy mikroelementler milli standartlara eýedir?
Milli standart önümleri bolan önümler (9 önüm) Mis sulfaty, esasy mis hlorid, demir sulfaty, sink sulfaty, sink oksidi, marganes sulfaty, magniý sulfaty, kalsiý ýodaty, natriý seleniti
Milli standartlar görkezijileri aýdyň kesgitleýär: esasy mazmun we saglyk görkezijileri (myshýak, gurşun, kadmiý, simap)
Milli standartlary bolmadyk önümler (5 önüm) Magniý oksidi, kaliý ýodidi, kobalt hlorid, kalsiý formaty, kaliý hlorid
Mikroelement önümleriniň hilindäki tapawutlar: mis sulfat
Mis sulfaty: elektron platalaryň aşındyryjy galyndylaryndan alynýar. Önümiň milli standartlary bar, olarda esasy mazmun we arassaçylyk görkezijileri üçin talaplar aýdyň görkezilýär.
Sustar önümleri (milli standartlara laýyk gelmekden başga-da):
Çig malyň kislotalylygynyň gözegçiligi ≤0.014%: Ýokary kislotaly önümler ýiti ysly maddalary döredýär, önümiň akgynlygyny azaldýar, çyglylygy aňsatlyk bilen özüne siňdirýär we aglomerasiýa edýär, premiksleriň reňkiniň üýtgemegini çaltlaşdyrýar, witaminleri we ferment preparatlaryny ýok etmek ähtimallygy ýokary we ýagyň ýaramazlaşmagyna sebäp bolmagy has ähtimal.
Mis çäge gök kristal bölejikleri görnüşinde bolýar we mis çägesiniň daşky görnüşi önümiň arassalygyny öňünden kesgitlemek üçin ulanylyp bilner.
Kremniý dioksidi mis poroşogyna ýapyşmagyň öňüni almak üçin goşulýar
Bazarda elýeterli önümler:
Mis sulfat önümleriniň turşulygy 0,03% -e çenli ýetip biler. Sustar kompaniýasy turşulygy 0,02% -den ýokary bolan önümleri ýokary kislotaly önümler hökmünde kesgitleýär.
Kiçi göwrümli elektronika zawodlarynyň aşındyryjy suwuklygynda köp mukdarda organiki maddalar bolup biler we dioksin howpy deňeşdirme boýunça ýokarydyr. Çäge misinde demir elementleri bar we önüm gyzdyrylandan soň sary reňke öwrülýär. Çäge misiniň görnüşi ýaşyl ýa-da ak reňkde görünýär. Guradyş prosesinde temperatura örän üýtgeýän bolsa, reňki gökden ak reňke üýtgemegi mümkin.
Gum misinde kristal, iňňe şekilli ýa-da gabykly kristallar ýok we olary aglomerasiýa etmek aňsat.
Mis poroşogy we daşaýjy deň derejede garyşmaýar we onuň düzümi örän üýtgeýär; eger daşaýjy aşa köp goşulsa, onuň düzümi laýyk däl.
Mis poroşogynyň bölejikleriniň ululygy deň däl we 40 gözenekli elekden uly önümiň paýy deňeşdirme boýunça ýokarydyr.
Suwda ereýäninden soň, erginiň içinde suwda eremeýän maddalar, asylgy maddalar we ýüzýän maddalar bar.
Mikroelement önümleriniň hilindäki tapawutlar: Esasy mis hlorid
Esasy mis hloridi mis sulfaty bilen bir çeşmeden ybaratdyr we önüm elektrik platalaryndan aşyndyrylan suwuklykdan alynýar. Önümiň milli standartlary bar, olarda esasy mazmun we arassaçylyk görkezijileri üçin talaplar aýdyň görkezilen.
Sustar önümleri (milli standartlara laýyk gelmekden başga-da):
Birmeňzeş reňk, bölejikler ýok, gowy akgynlyk.
Dioksin töwekgelçiligini we aglomerasiýany azaltmak üçin azot we erkin hlor görkezijilerini (0,14%; 0,1%) gözegçilikde saklaň.
Bazarda elýeterli önümler:
Esasy mazmun kwalifikasiýasyz.
Bir partiýadaky önümleriň arasynda reňkde uly tapawut bar.
Aýdyň ak tegmiller.
Toz, pes akyjylyk
Görünýän hapaçylyklar bilen.
Azot we erkin hlor köp mukdarda bolup, aglomerasiýa meýilli.
Mikroelement önümleriniň hilindäki tapawutlar: demir sulfat
Demir sulfat himiýa senagatynda titan dioksidiniň goşmaça önümidir. Önümiň milli standartlary bar, olarda esasy mazmun we arassaçylyk görkezijileri üçin talaplar aýdyň görkezilen.
Sustar önümleri (milli standartlara laýyk gelmekden başga-da):
Birmeňzeş reňkde, bölejikler ýok.
Gowy akgynlyk.
Üç walentli demir 0,15% aralygyndadyr.
Bazarda elýeterli önümler:
Üç walentli demir kwalifikasiýasyz we esasy maddasy kwalifikasiýasyz.
Bir partiýadaky önümleriň arasynda reňkde uly tapawut bar.
Çyglylyk derejesi ýokary.
Inçelik milli standartlara laýyk gelmeýär.
Az mukdarda tozan aýyrýan material.
Suwuklygy pes, inçeligi gowy we topaklara bölünip bilýär.
Demir demir öndürmek üçin gurak usul bar we önüm örän ýokary kislotalylyga eýedir.
Demiriň ýokary walent mukdary öňünden taýýarlanan iýmitiň hiline uly täsir edýär.
Mikroelement önümleriniň hilindäki tapawutlar: sink sulfaty
Sink sulfatynyň çig mallary ikinji derejeli sink oksididir (tütet külünden, gurşun-sink magdanyndan, mis-kadmiý şlaklaryndan we ş.m. alynýar). Önümleriň iki görnüşi bar: demir aýyrmak prosesleri bolan we bolmadyk önümler, ikisi hem öňünden taýýarlanan iýmit önümçiliginde ulanylyp bilner. Önümiň milli standartlary bar, olar esasy mazmun we arassaçylyk görkezijileri üçin talaplary aýdyň görkezýär.
Sustar önümleri (milli standartlara laýyk gelmekden başga-da):
Öňünden taýýarlanan iýmitiň reňkiniň üýtgemegini haýallaşdyrmak üçin hlorid ionlaryny berk gözegçilikde saklaň. Öňünden taýýarlanan iýmit hökmünde sink sulfaty ulanylanda, hlorid ionunyň mukdary tomusda 0,5%, gyşda bolsa 1% aralygynda bolmaly.
Sink sulfatyndaky hlorid ionlarynyň mukdary 3% -e çenli ýetip biler. Ýokary hloridli önümler çyglylygy özüne siňdirip, bölejikleri emele getirýär, öňünden garylan önümler bolsa reňkini üýtgetmäge meýilli.
Önüm gyzyl reňkde bolup, köp mukdarda kobalt we marganes saklaýar, bu bolsa iýmit formulasyna düýpli täsir edýär.
Önüm çal reňkde bolup, titrleme gutarnykly nokadynyň kesgitlenmegine täsir edýän kalsiý we magniý saklaýar.
Önümiň düzüminde kükürt bar, ol özüni adaty önüm reňkinde görkezýär, ýöne kükürt buharlanandan soň gaplama sary reňke öwrülýär.
Önümçilik prosesi ýaramaz dolandyrylýar we önümde açyk gara hapaçylyklar bar.
Sink sulfatyndaky galan peroksid, öňünden garylan önümiň öňünden garylan önümden soň çalt gyzmagyna we öňünden garylan iýmitiň reňkini üýtgetmek aňsatlygyna sebäp bolýar (sink oksidi, kükürt trioksidi, demir oksidi we marganes dioksidi ýaly garyndylar).
Esasy mazmuny anyklaýyşyň titrleme uç nokadynyň reňki gijikýär we çalt gyzyl reňke gaýdyp gelýär.
Mikroelement önümleriniň hilindäki tapawutlar: sink oksidi
Sink oksidi: ýokary arassalykdaky sink oksidi (99 sink oksidi) we adaty sink oksidi (95 sink oksidi), 95 sink oksidi bazarda uly paýa eýedir.
Önümçilik prosesi: Sink oksidi üçin köp önümçilik prosesi bar. Dürli önümçilik prosesleri, dürli çig mallar, dürli kalsinasiýa temperaturalary we ş.m. önümleriň reňkiniň üýtgemegine sebäp bolar.
Gytaklaýyn usul
99 sink oksidi Sink külçelerini kalsinirlemek arkaly öndürilýär Ýeňil sink oksidi Göwrüm dykyzlygy 200-500g/L Ak.
Göni usul
Sink suboksidini ýokary temperaturada kalsinirlemek arkaly öndürilýär. Agyr sink oksidi. Göwrüm dykyzlygy 1200-2000g/L. Gara sary. Agyr metallar standartdan çynlakaý geçdi.
Kislota usuly
Ol sink suboksidiniň kislota usuly arkaly himiki sintezi arkaly öndürilýär. Ortaça sink oksidi. Köp mukdarda dykyzlygy 700-1000g/L. Biraz sarydan sary reňke çenli.
Ammiak usuly
Ol sink suboksidiniň ammiak usuly arkaly himiki sintezi arkaly öndürilýär Orta sink oksidi Göwrüm dykyzlygy 700-1000g/L Akdan biraz sary reňke çenli
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 24-nji dekabry
